Zajezdnia Muzealna Brus

Zajezdnia Muzealna Brus – tramwajowa historia Łodzi czeka na nowy rozdział

Przy ul. Konstantynowskiej 115, tuż przy granicy Łodzi i Konstantynowa Łódzkiego, stoi jedna z najstarszych zajezdni tramwajowych w regionie. Od ponad dekady to miejsce, w którym wolontariusze z Klubu Miłośników Starych Tramwajów (KMST) ratują i pokazują zabytkowy tabor łódzkiej komunikacji. Obecnie Zajezdnia Muzealna Brus jest nieczynna dla zwiedzających – powodem jest zmiana właściciela i przejęcie obiektu przez MPK Łódź.

Ponad sto lat historii

Zajezdnię otwarto 17 grudnia 1910 roku na potrzeby podmiejskiej linii tramwajowej do Konstantynowa i Lutomierska, obsługiwanej przez Łódzkie Wąskotorowe Elektryczne Koleje Dojazdowe. Po wojnie, gdy łódzkie spółki tramwajowe połączono w jedno przedsiębiorstwo, Brus przez kolejne dekady działał w strukturach MPK jako zajezdnia nr 4 – najmniejsza w mieście – obsługując linie 43 i 43bis oraz wybrane brygady linii miejskich.

W 1994 roku zajezdnię i linię podmiejską przejęła spółka Tramwaje Podmiejskie. Gdy w 2012 roku obsługę linii 43 ponownie przejęło MPK, Brus zakończył regularną pracę przewozową – ostatni dzień normalnej eksploatacji przypadł na 31 marca 2012 roku.

Zajezdnia muzealna

Od lipca 2013 roku obiekt formalnie działa jako Zajezdnia Muzealna Brus, prowadzona przez KMST we współpracy z MPK Łódź. Na terenie o powierzchni około 1,5 ha znajdują się ekspozycje wewnętrzne w dawnym budynku administracyjnym oraz zewnętrzna wystawa wagonów tramwajowych i autobusów, które przez lata woziły łodzian. W hali zajezdni stoją także najstarsze zachowane łódzkie tramwaje, czekające na renowację.

Zajezdnię udostępniano zwiedzającym od lutego do listopada, a podczas dni otwartych organizowanych przez KMST wstęp był bezpłatny. Od 2023 roku Brus należy też do turystycznego szlaku „Industrialne Łódzkie”, obok m.in. rogowskiej kolejki wąskotorowej i parowozowni w Skierniewicach.

Przez cały ten czas obiekt pozostawał w stanie przejściowym: formalnie nie był pełnoprawnym muzeum, a jego utrzymanie spoczywało w dużej mierze na barkach wolontariuszy.

Dlaczego zajezdnia jest teraz zamknięta

O przekazaniu Brusa miejskiemu jako Klub zabiegaliśmy od wielu lat – utworzenie pełnoprawnego Muzeum Komunikacji jest naszym celem statutowym. Jesienią 2026 roku proces dobiegł końca, zajezdnia przechodzi pod zarząd MPK Łódź. Na czas zmiany właściciela i prac porządkowych w których Klub aktywnie uczestniczy obiekt został zamknięty dla zwiedzających.

MPK zamierza połączyć na Brusie własne Muzeum Komunikacji Miejskiej, działające dotąd przy ul. Wierzbowej, z kolekcją i doświadczeniem KMST. Klub ma nadal odpowiadać za merytoryczną stronę placówki, a przewoźnik – za administrowanie i utrzymanie infrastruktury. Wśród rozważanych nazw pojawia się „Zajezdnia Historyczna na Brusie”.